السيد علي الحسيني الميلاني
51
نگاهى به حديث غدير (فارسى)
سان كه در مباحث مربوط به آن آمده است - بر سه قسم است : 1 . تواتر لفظى ؛ 2 . تواتر اجمالى ؛ 3 . تواتر معنوى . با توجّه به اين كه گروهى از دانشمندان اهل سنّت حديث غدير را در كتابهايى كه به احاديث متواتر تعلق دارد ، نقل كردهاند ، روشن مىشود كه اين حديث - با همان متنى كه گذشت - داراى تواتر لفظى است كه خود نكته مهمّى است ؛ زيرا دانشمندان علم حديث و درايه اهل سنّت مىگويند كه تواترِ لفظى در احاديث نبوى جدّاً اندك است ، به گونهاى كه گفتهاند : فقط يك حديث متواتر لفظى داريم و آن گفتار پيامبر صلى اللَّه عليه وآله است كه مىفرمايد : إنَّما الأعمالُ بالنيّات ؛ كردارها فقط در گرو نيتهاست . گاهى به اين حديث ، حديث ديگرى نيز مىافزايند . آنان مىگويند : احاديثى كه از پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله رسيده گرچه متواترند ؛ ولى تواتر معنوى يا اجمالى دارند . البته اين سخن در بيشتر احاديثى كه بتوانيم به پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله به طور قطع و يقين نسبت دهيم جارى است ؛ ولى - هم چنان كه مشاهده مىشود و با